Pytania o własną historię i niejednoznaczną przeszłość narodu to częsty motyw u współczesnych pisarzy pochodzących z Europy Środkowej. W środę 5 kwietnia w cyklu Literatura na Jasnej czeski punkt widzenia pojawił się w rozmowie z Radką Denemarkovą – pisarką, tłumaczką i dziennikarką, autorką wydanej niedawno w polskim przekładzie książki „Przyczynek do historii radości”.

Uczestników spotkania przywitała Zastępca Dyrektora Przedstawicielstwa KE w Polsce Marzenna Guz-Vetter. Nawiązując do okładki książki oraz symbolicznych bohaterek powieści, zwróciła uwagę na najważniejszy w tej chwili dokument Komisji – Białą Księgę w sprawie przyszłości Europy, również z motywem jaskółek na stronie tytułowej.

Autorkę przedstawiła Taťjana Langášková, Dyrektor Czeskiego Centrum, podkreślając osiągnięcia pisarki, w tym liczne nagrody, jak prestiżowa czeska nagroda literacka Magnesia Litera oraz przekłady jej twórczości na kilkanaście języków.

Autorce towarzyszyła Olga Czernikow, tłumaczka powieści na język polski. Rozmowę prowadził Michał Nogaś, a fragmenty książki w języku polskim czytała Monika Krzywkowska, aktorka Teatru Studio, natomiast w języku czeskim sama Radka Denemarková.

Ścieżki dyskusji wiodły przez zagadnienia języka w przestrzeni społecznej, literackiej i politycznej. Autorka wskazała na jego brutalizację, negatywnie pojmowaną narzędziowość, porzucenie prób przełamywania granic. Dla coraz większej liczby użytkowników języka jego najważniejszą funkcją jest danie możliwości utrzymania się w systemie, na który składają się szumy, zlepy i ciągi codziennych znaków komunikacji oraz interakcji potocznej. Nie dotyczy to jednak wyłącznie języka propagandy politycznej ani innych rodzajów nowomowy – problem ten dotyczy także twórców, w tym pisarzy.

Radka Denemarková proponuje metaforę bicza jako skutecznego narzędzia ujarzmiania języka. Ów bicz nie ma jednak na celu poskromienia spontaniczności serii znaczeń, uniemożliwienia realizacji funkcji poetyckiej języka i tworzenia wolnych projekcji. Przeciwnie, przeciwstawia się zjawisku lenistwa języka, które jest odpowiedzialne za spłycenie komunikacji wewnątrz społeczeństwa i zamknięcie go w frazesach. Michał Nogaś zauważył, że Radka Denemarková jest jedną z tych pisarek, które dla każdej powieści konstruują osobny język z indywidualnym zestawem rejestrów wysokich i niskich.

Autorka podejmuje się tematów trudnych, drażniących, wytrącających czytelnika z dobrego samopoczucia, uderzających w samozadowolenie historycznych narracji w Czechach. Przywołany został Szwejk, reprezentujący figurę sielankowości w literaturze oraz pewnego specyficznego podejścia do życia. Jednak jest to także postać prowokująca, ponieważ stanowi bardzo niebezpieczny sposób myślenia o czeskim narodzie. Radka Denemarková korzysta z pojęcia autokłamstwa, które można rozumieć poprzez gotowość do przyjmowania nieprawdziwych, wypracowanych póz, w każdej chwili gotowych do zewnętrznej autoreprezentacji (w tym przypadku – wobec innych narodów)

Najnowsza powieść Denemarkovej to powieść zrodzona z refleksji nad losem jednostek słabszych. W dziejach ludzkości było to niemal równoznaczne z ciałami słabszymi – kobiet i dzieci. Narracja jest prowadzona nietypowo – w podróż czytelnika zabierają jaskółki. Nie jest to wybór przypadkowy, mając na uwadze sferę symboliczną, która narosła w kulturze wokół tych ptaków: istota nieznająca granic, narodów, państw oraz wielu innych istotnych dla człowieka osi podziałów. Autorka nie stroniła od kontekstów politycznych. Jedną ze stawek w tej literackiej grze było dla niej przypomnienie o godności jako prawie podstawowym. Co warte podkreślenia, czeska pisarka uważa, że jej powieść nabiera na aktualności w miarę upływu czasu, co napawa ją raczej lękiem niż dumą. Radka Denemarková skupiła się także na pojęciu solidarności, wyróżniając jej dwa oblicza. Jedno oparte jest na wspólnym strachu: jest to solidarność obaw, która nie tworzy trwałej poprawy stosunków między solidaryzującymi się. Druga zaś opiera się na uczuciach pozytywnych i może stanowić przyczynek do – między innymi – kolejnych rozdziałów historii radości.

Na następne spotkanie z literaturą europejską zapraszamy we wtorek 16 maja 2017 r. Naszym gościem będzie szwedzka pisarka Ida Linde, której książka „Na północ jedzie się by umrzeć” wkrótce ukaże się w polskim tłumaczeniu.

Zgłoszenia: https://ec.europa.eu/poland/content/registration-form-4_pl

 

źródło: www.ec.europa.pl


Polub Nas na FACEBOOK

Zapisz się do Newslettera

Zapisz się do newslettera


Błędny adres E-mail
  „Zgodnie z przepisem art. 23 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm., zw. dalej UODO), wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Administratora Danych Gmina Piaseczno z siedzibą przy ul. Kościuszki 5, 05-500 Piaseczno, mojego adresu e-mail w celu otrzymywania wiadomości newsletter o działalności punktu Europe-Direct Piaseczno. Dane nie będą udostępniane odbiorcom danych w rozumieniu art. 7 pkt 6 UODO. Dane podaję dobrowolnie, jednak bez ich podania nie jest możliwe skorzystanie z usługi. Jestem świadoma/y, że przysługuje mi prawo do kontroli, prawo dostępu do ich treści oraz ich poprawiania.
Wymagana zgoda